Pet­rol Sa­vaş­la­rı Ne­re­ye Doğru Gi­di­yor?

Kürşad Zorlu

Uk­ray­na sa­va­şın­da Batı’nın Rusya’ya yö­ne­lik üç önem­li karşı des­te­ği oldu.
As­ke­ri des­tek ile Uk­ray­na’nın sa­ha­da­ki gü­cü­nü ar­tır­dı­lar.
Si­ya­si des­tek ile gerek dün­ya­da ge­rek­se Uk­ray­na öze­lin­de Rusya kar­şı­tı bir ik­li­mi bes­le­di­ler ve belki de ge­lecek açı­sın­dan en önem­li­si peş peşe gelen eko­no­mik yap­tı­rım­lar oldu.
Yüz­ler­ce şir­ket ve bir­çok banka Rusya’daki fa­ali­yet­le­ri­ne son ve­rir­ken, bir­çok üst düzey si­ya­si­nin de içe­ri­sin­de yer al­dı­ğı Putin mer­kez­li oli­gark­lar am­bar­go­lar­la karşı kar­şı­ya kaldı.
Av­ru­pa Bir­li­ği’nin kabul et­ti­ği son al­tın­cı yap­tı­rım pa­ke­tin­de be­lir­li is­tis­na ve ko­şul­la­ra bağlı olsa da pet­rol alı­mı­nın dur­du­rul­ma­sı aşa­ma­sı­na kadar ge­lin­di.
Öte yan­dan bunca yasak ve am­bar­go­ya rağ­men hala Rus eko­no­mi­si­ni sür­dü­rü­le­bi­lir kılan önem­li bir kalem ener­ji fi­yat­la­rın­da­ki artış…
As­lın­da Rusya’nın fosil ih­ra­ca­tı Sa­vaş­tan ön­ce­ki dö­ne­me göre %15’in üze­rin­de düştü. Fakat savaş ön­ce­si­ne göre yük­se­len fi­yat­lar­la or­ta­la­ma %60 daha yük­sek gelir elde edil­di.
Uk­ray­na’daki sa­va­şın ilk 100 gü­nün­de Rusya’nın ih­ra­cat ge­lir­le­ri yak­la­şık 100 mil­yar do­la­ra ula­şır­ken Nisan ayın­da 38 mil­yar do­lar­lık bir ti­ca­ret faz­la­sı oluş­tu. Bu sonuç Putin’in as­ga­ri ücret, emek­li­ler ve diğer dar ge­lir­le­re yö­ne­lik des­tek­le­yi­ci adım­la­rın­da et­ki­li oldu.
Fin­lan­di­ya mer­kez­li Ener­ji ve Temiz Hava Araş­tır­ma Mer­ke­zi ta­ra­fın­dan ha­zır­la­nan bir ra­po­ra göre, bu dö­nem­de Çin 13 mil­yar dolar ile en büyük, Al­man­ya’da 12,6 mil­yar do­lar­la ikin­ci ih­ra­cat­çı oldu.
Yine bu 100 gün­lük dö­nem­de Rusya’nın sı­vı­laş­tı­rıl­mış ga­zın­dan en büyük alım Fran­sa’dan ge­lir­ken Al­man­ya mec­bu­ren boru hat­la­rı üze­rin­de alım yaptı. Rusya’dan en fazla kömür alan ülke ise Ja­pon­ya…
Uk­ray­na’daki sa­va­şın ar­dın­dan bir ara 130 do­la­ra kadar çıkan pet­rol fi­yat­la­rı dün 100 do­la­rın al­tı­nı görse de kimi uz­man­lar fi­yat­la­rın daha da aşağı çe­kil­me­si­ni sağ­la­ya­cak yol­la­rın de­nen­me­si­ni tek­lif edi­yor­lar.
Bu du­ru­ma karşı Batı’da ce­va­bı ara­nan soru “şimdi ne yap­mak ge­re­ki­yor?”…
Dün­ya­da­ki dur­gun­luk ve enf­las­yo­nun ar­ta­ca­ğı­na dönük bek­len­ti­ler­le, yap­tı­rım­la­ra bu­gü­ne kadar tepki ver­me­yi ba­şa­ran Rus eko­no­mi­sin­de da­ral­ma ve be­ra­be­rin­de hal­kın bun­dan et­ki­len­me­si­nin ge­le­ce­ği dü­şü­nü­lü­yor.
Ay ba­şın­da elde edi­len ve­ri­le­re göre sa­tış­lar­da ciddi ge­ri­le­me­ler dik­kat çe­ki­yor.
Ör­ne­ğin oto­mo­bil­de %96.7, buz­do­la­bın­da % 58.1’lik bir düşüş söz ko­nu­su…
Şimdi ye­din­ci pa­ket­te Rusya’dan ener­ji alım­la­rın­da tavan fiyat uy­gu­la­ma­sı­na ge­çil­me­si ciddi şe­kil­de ma­sa­da du­ru­yor. İlk ola­rak G7 Zir­ve­sin­de bu öneri gel­miş­ti.
Bu­nun­la iliş­ki­li diğer bir adım Biden’ın dün baş­la­yan Or­ta­do­ğu ge­zi­sin­den ge­le­bi­lir. Arap­la­rın pet­rol ar­zı­nı ar­tır­ma­ya yö­ne­lik bir ka­ra­rı yan­sı­dı­ğın­da, dün­ya­da­ki da­ral­ma ve Çin’deki yeni ted­bir­ler­le bir­lik­te pet­rol fi­yat­la­rı bir mik­tar daha ge­ri­le­ye­bi­lir.
Rusya’nın du­ru­mu bir ta­ra­fa el­bet­te bu ge­liş­me­nin Tür­ki­ye’deki akar­ya­kıt fi­yat­la­rın­da da bir nebze ge­ri­le­me­ye sebep ola­ca­ğı söy­le­ne­bi­lir. Biz­de­ki en önem­li sorun ise içe­ri­de hala ha­ta­lı bir­ta­kım ka­rar­lar­la sür­dü­rü­len enf­las­yon/hayat pa­ha­lı­lı­ğın­da­ki sar­mal­dır…