Öğ­ret­men­ler Çözüm Bek­li­yor!

Kürşad Zorlu

Bugün ve yarın ger­çek­le­şecek olan YKS, genç­ler için ha­ya­ti bir önem ta­şı­yor. Ciddi ve uzun bir ha­zır­lı­ğın mey­ve­si­ni al­ma­ya ça­lı­şa­cak­lar. Ön­ce­lik­le hep­si­ne ba­şa­rı­lar di­li­yo­rum.
Bu ve­si­ley­le ko­nuy­la da iliş­ki­li bir prob­lem ha­li­ne gelen ata­na­ma­yan öğ­ret­men­le­rin ve aday­la­rın du­rum­la­rı­nı ir­de­le­mek is­ti­yo­rum.
Eği­tim sis­te­mi­nin temel öğe­le­ri de­nil­di­ğin­de; öğ­ret­men­ler, öğ­ren­ci­ler (ve­li­ler), yö­ne­ti­ci­ler, uy­gu­la­nan prog­ram­lar, fi­zi­ki/tek­no­lo­jik alt­ya­pı ve ek fi­nan­sal des­tek­ler ge­li­yor.
Şüp­he­siz bu sis­te­min göv­de­si öğ­ret­men­ler…
Hem öğ­ren­ci­ye en yakın hem de uy­gu­la­ma­yı biz­zat üst­le­nen ağ dü­ze­nek­le­ri onlar. Hele ki Tür­ki­ye gibi ül­ke­ler­de öğ­ret­men­lik st­ra­te­jik bir gü­ven­lik sa­ha­sı ola­rak ir­de­len­me­li.
Gö­rev­de olan­lar, mezun du­rum­da atama bek­le­yen­ler ve ha­li­ha­zır­da il­gi­li bö­lüm­ler­de oku­yan­lar….On­la­rı ve aile­le­ri­ni bir araya ge­tir­di­ği­niz­de mil­yon­la­rı et­ki­le­yen bir alt sis­tem bu­ra­sı.
On­la­rın ba­şa­rı­sı, mo­ti­vas­yo­nu ve doğru yön­tem­le ni­te­lik­le­ri­nin sis­te­me yan­sı­tıl­ma­sı ül­ke­nin ge­le­ce­ği açı­sın­dan ha­ya­ti bir önem ta­şı­yor.
Ancak ge­li­nen nok­ta­da bir üni­ver­si­te­den mezun olup öğ­ret­men ola­rak atan­ma­yı ba­şar­mak, bu bö­lüm­le­re yer­leş­mek­ten daha önem­li hale gel­miş du­rum­da­dır! Üs­te­lik kimi bö­lüm­ler­de ih­ti­yaç ol­ma­dı­ğı halde kon­ten­jan açıl­ma­sı, özel üni­ver­si­te­le­rin buna ek­lem­len­me­si her yıl ol­ma­sı ge­re­ken­den daha fazla ada­yın me­zu­ni­ye­ti­ni sağ­la­mak­ta­dır.Sı­na­va ha­zır­la­nan öğ­ret­men aday­la­rı bu sı­na­vı ha­yat­la­rı­nın önem­li bir dönüm nok­ta­sı ola­rak gör­dük­le­ri için de ha­zır­lık sü­re­cin­de ken­di­le­ri­ni stres ve baskı al­tın­da his­set­mek­te­dir.
Dün­ya­da genel ola­rak öğ­ret­men seçme yön­tem­le­ri­ne ba­kıl­dı­ğın­da ikisi dik­kat çek­mek­te­dir. İlki ideal bir ölçüt ola­rak ih­ti­yaç kadar kon­ten­jan­da ka­la­rak her me­zu­nun ata­na­bil­me­si, ikin­ci­si de ih­ti­yaç­tan fazla öğ­ret­men mezun ol­du­ğu için is­tih­dam­da ikin­ci bir seçme ya­pıl­ma­sı­dır.
Biz­de­ki KPSS de böyle bir çık­maz­da sü­re­ge­len mer­ke­zi bir yer­leş­tir­me sı­na­vı­dır.
Sı­na­vın içe­ri­ği­ne ya da tek­nik yö­nü­ne gir­mek is­te­mem, ancak KPSS gi­de­rek öğ­ret­men aday­la­rı için bir ya­rış­ma ve be­lir­le­me yön­te­mi ol­ma­nın öte­sin­de olum­suz­luk al­gı­sı­nın yük­sel­di­ği bir ba­ri­yer ha­li­ne ge­li­yor.
Tabii bir de bu­nun­la iliş­ki­li üc­ret­li öğ­ret­men­le­rin prob­lem­le­ri. As­ga­ri üc­re­tin al­tın­da maaş, yasal gü­ven­ce­den yok­sun­luk ve ge­lecek be­lir­siz­li­ği…Bu hu­sus­ta fark­lı yıl­lar­da ya­pıl­mış olan araş­tır­ma­lar­da (Öz­sa­rı, 2008; Oda­baş, 2010; Sez­gin ve Duran, 2011; Tös­ten vd.2012; Erdem ve Soylu 2013; Ep­ça­çan,2016, Güven ve Dak,2017; Kaya vd.2020) mezun veya öğ­ren­ci ko­nu­mun­da aday­la­rın ciddi bir kaygı eşi­ğin­de ol­du­ğu an­la­şı­lı­yor.
Öğ­ret­men aday­la­rı­nın önem­li bir kısmı KPSS’yi ha­yat­la­rın­da aş­ma­la­rı ge­re­ken en büyük engel ola­rak gö­rür­ken, bir kısmı gü­ven­mi­yor, bir kısmı da ama­cı­na hiz­met et­ti­ği­ne inan­mı­yor.Buna kar­şın %20 ile %35’i ara­sın­da daha küçük bir kısmı KPSS sı­na­vı­nın fay­da­lı ve/veya se­çe­nek­ler ara­sın­da şu an en uygun be­lir­le­me yön­te­mi ol­du­ğu­nu dü­şü­nü­yor.
Gelin görün ki bu so­ru­nun kısa va­de­de kesin bir çö­zü­mü­nü bul­mak güç… Zira ön­ce­lik­le il­gi­li fa­kül­te­ler­de­ki kon­ten­jan­la­rın azal­tıl­ma­sı ge­re­ki­yor. O halde kısa va­de­de iki yol var gibi du­ru­yor. Bi­rin­ci­si ih­ti­ya­cın tü­mü­nü kar­şı­la­ya­cak şe­kil­de mev­cut­ta bi­ri­ken aday­la­rın daha yük­sek atama ile ola­bil­di­ğin­ce eri­til­me­si. İkin­ci­si de eğer sı­nav­la il­gi­li aday­la­rın ka­na­at­le­ri bu kadar olum­suz ise KPSS dı­şın­da fark­lı öl­çüt­ler kul­la­nı­la­bi­lir mi, buna bak­mak lazım. Tabii bu arada kon­ten­jan­la­rı azalt­ma­yı sür­dür­mek ge­re­ki­yor.
2021 yı­lın­da Sa­yış­tay ra­po­ru­na göre 138 bin 393 öğ­ret­men açığı var. MEB 85.000’den fazla üc­ret­li öğ­ret­men­le öğ­ret­men açı­ğı­nın bir kıs­mı­nı gi­de­ri­yor. Üc­ret­li öğ­ret­men­lik ye­ri­ne KPSS’ye gi­ren­le­rin ata­ma­la­rı ger­çek­leş­ti­ril­me­li.Bu­ra­da özel­lik­le 2020 KPSS’ye giren aday­la­rın ser­ze­niş­le­ri­ni tek­rar ha­tır­la­mak fay­da­lı ola­cak­tır. Bu­ra­da­ki sorun 2020 KPSS sı­na­vı­na giren ve belge ge­çer­li­lik sü­re­si 1 yıl olan aday­la­rın 2021 KPSS sı­na­vı açık­lan­dık­tan sonra 15 bin ata­ma­sa karma bir şe­kil­de yer­leş­tir­me­ye dahil edil­me­si. Oysa 7 Kasım 2019’da Cum­hur­baş­ka­nı ka­rar­na­me­si ile karma atama kal­dı­rıl­mış­tı.
Genel ola­rak öğ­ret­men­le­rin ta­le­bi daha fazla atama ya­pıl­ma­sı yö­nün­de­dir.
Uma­rım bu ko­nu­da çözüm için kısa ve orta va­de­de et­ki­li adım­lar atı­lır. De­ğil­se her yıl ye­ni­le­ri­nin ek­len­di­ği bu kit­le­nin (ve aile­le­ri­nin) so­run­la­rı­nı ko­nuş­ma­yı sür­dü­rü­rüz..