Nato Zir­ve­si Ve So­nuç­la­rı…

2 Temmuz 2022
0 Yorum Yapıldı Yorum Yaz
255 defa okundu.
Nato Zir­ve­si Ve So­nuç­la­rı…

Kürşad Zorlu

Mad­rid’deki NATO zir­ve­si bugün sona eri­yor. Ön­ce­ki gün akşam sa­at­le­rin­de ka­mu­oyu­na yan­sı­yan üçlü mu­ta­ba­kat metni ve ar­dın­dan ABD Baş­ka­nı Biden ile ger­çek­le­şen gö­rüş­me­den yan­sı­yan­lar Tür­ki­ye açı­sın­dan zir­ve­nin en kri­tik eşiği oldu.
Özel­lik­le zirve ön­ce­sin­de içe­ri­de ya­pı­lan açık­la­ma­lar ve bek­len­ti­nin yük­sel­me­siy­le Tür­ki­ye’nin or­ta­ya koy­du­ğu has­sa­si­yet­ler ve ta­lep­ler­de kabul edi­le­bi­lir bir mü­za­ke­re ba­şa­rı­sı önem­li hale gel­miş­ti.
Ni­te­kim daha met­nin de­tay­la­rı net­leş­me­miş­ken “Tür­ki­ye is­te­di­ği­ni aldı!” şek­lin­de­ki de­ğer­len­dir­me­ler peş peşe gel­me­ye baş­la­dı.
Buna kar­şın mu­ta­ba­kat met­ni­nin bu şe­kil­de im­za­lan­ma­sı­nın “ta­ri­hi bir fır­sa­tı ka­çır­mak” ola­rak yo­rum­lan­dı­ğı gö­rüş­ler de öne çıktı.
As­lın­da me­se­le­nin bu nok­ta­ya ge­li­şi bile Tür­ki­ye açı­sın­dan dip­lo­ma­si ve mü­za­ke­re­de et­kin­li­ği sı­nır­la­ya­bi­lecek bir iklim… El­bet­te eli yük­selt­mek ka­za­nım­la­rı ar­tır­mak için bir yön­tem­dir fakat Tür­ki­ye böy­le­si­ne kri­tik ko­nu­la­rı iç po­li­ti­ka­da ge­re­ğin­den fazla bir bi­çim­de ses­len­di­ri­yor.
Böy­le­ce bir cephe sa­va­şı­nın mü­him­ma­tı ha­li­ne dö­nü­şü­yor ve olanı, ger­çek­li­ği ir­de­le­mek­ten uzak­la­şı­lı­yor.
Peki bu zir­ve­den çıkan so­nuç­lar nasıl ta­nım­la­na­bi­lir?
Evet, Tür­ki­ye’nin bazı ka­za­nım­lar elde et­ti­ği doğ­ru­dur ancak olası bir­ta­kım ka­zanç­la­rı­nı da sı­nır­la­mış gö­zük­mek­te­dir! Tabii bu­ra­da kendi sı­nır­lı­lık­la­rı­nı da dik­ka­te almak ge­rek­li­dir. NATO düz­le­min­de sorun sa­yı­sı­nın çok­lu­ğu, ül­ke­nin kı­rıl­gan eko­no­mi­si…
Şöyle ki Tür­ki­ye’nin doğ­ru­dan ve do­lay­lı ta­lep­le­ri zirve ön­ce­sin­de şu şe­kil­dey­di:
Doğ­ru­dan;
(1) YPG’nin terör ör­gü­tü ola­rak ta­nın­ma­sı ve PKK-YPG fa­ali­yet­le­ri­ne son ve­ril­me­si. İlk etap­ta İsveç ve Fin­lan­di­ya’nın bunu kabul et­me­si, eğer müm­kün ola­bi­li­yor­sa NATO öl­çe­ği­ne bunun ya­yıl­ma­sı,
(2) İlgili ül­ke­le­rin ismi bil­di­ri­len ve iade­le­ri talep edi­len 32 te­rö­ris­tin iade­le­ri­nin ger­çek­leş­ti­ril­me­si,
(3) Yine bu ül­ke­le­rin Tür­ki­ye’ye uy­gu­la­dık­la­rı silah am­bar­go­su­nu kal­dır­ma­la­rı.
Do­lay­lı ola­rak;
(1) ABD-Yu­na­nis­tan ara­sın­da­ki iliş­ki­ler­le bir­lik­te artan Tür­ki­ye kar­şıt­lı­ğı­na NATO’nun son ver­me­si,
(2) Bu kap­sam­da Ege’de si­lah­lan­dı­rı­lan ada­la­rın du­ru­mun­da hak­ka­ni­yet­li bir çö­zü­me ula­şıl­ma­sı,
(3) F16 savaş uçak­la­rı­nın Tür­ki­ye’ye ve­ril­me­si,
(3) Su­ri­ye’de olası bir ope­ras­yon­da Tür­ki­ye’nin gü­ven­lik kay­gı­la­rı­nın gö­ze­til­me­si.
Bu çer­çe­ve­de ba­kıl­dı­ğın­da iki temel gö­rüş­me alanı ir­de­len­me­li­dir.
İlk ola­rak Tür­ki­ye, İsveç ve Fin­lan­di­ya ara­sın­da, Tür­ki­ye’nin ta­lep­le­ri­nin kar­şı­la­na­ca­ğı­na iliş­kin me­mo­ran­dum im­za­lan­mış, her iki ülke de bun­la­rı ta­ah­hüt ede­rek, imza koy­muş­tur.
Met­nin tü­mü­ne ba­kıl­dı­ğın­da Tür­ki­ye talep ve has­sa­si­yet­le­ri­ni il­ke­sel düz­lem­de bu metne ko­nuş­lan­dır­mış gö­zük­mek­te­dir. Fakat YPG ve FETÖ ifa­de­le­ri me­tin­de açık­ça kul­la­nıl­mış ol­ma­sı­na rağ­men bun­la­rın söz ko­nu­su ül­ke­ler­ce terör ör­gü­tü ola­rak kabul edil­me­di­ği an­la­şıl­mak­ta­dır.
Oysa YPG/PYD terör ör­gü­tü PKK’nın, renk ve kı­ya­fet de­ği­şe­bil­me­ye imkan ta­nı­yan iki­zi­dir. Her şeye rağ­men bu me­tin­de ön­gö­rü­len ta­ah­hüt­ler NATO bil­di­ri­si ola­rak ya­yın­la­na­bil­sey­di!
O zaman PKK/YPG bir­lik­te­li­ği ve FETÖ ko­nu­sun­da daha kap­sa­yı­cı karşı adım­la­rı atma im­ka­nı elde edi­le­cek­ti.
Do­la­yı­sıy­la bu metin ba­zın­da uy­gu­la­ma­da­ki so­nuç­la­rı gö­rül­me­den id­di­alı de­ğer­len­dir­me­ler­de bu­lun­mak doğru de­ğil­dir. Re­ha­ve­te ise hiç gerek yok­tur. Zira geç­miş­te de (2009’da, 2012’de, 2019’da) kimi ta­ah­hüt­le­ri­ni gös­ter­me­lik uy­gu­la­ma­lar­la geri adım at­tık­la­rı, ta­nı­ma­dık­la­rı unu­tul­ma­ma­lı­dır.
Bu se­bep­le üye­lik pro­se­dü­rü­nün TBMM’ye ge­le­ce­ği ka­dar­ki ara­lık­ta bu somut adım­lar için baskı devam et­me­li­dir. Ör­ne­ğin Tür­ki­ye’nin bu iki ül­ke­den iade­le­ri­ni is­te­di­ği ki­şi­le­rin du­ru­mu ne ola­cak­tır? De­ğil­se bunca çıkış, bek­len­ti ve has­sa­si­yet hayal kı­rık­lı­ğı­na dö­nü­şe­bi­lir!
Ko­nu­nun önem­li bir bo­yu­tu as­lın­da Tür­ki­ye-Rus­ya ve Tür­ki­ye-ABD-NA­TO iliş­ki­le­ri­nin yeni bir denge ha­li­ne gidip git­me­ye­ce­ği­dir…
NATO açı­sın­dan res­men yeni düş­man Rusya’nın ilanı, Tür­ki­ye’nin daha hızlı bir ter­cih nok­ta­sı­na gel­me­si­ne neden ol­du­ğu an­la­şı­lı­yor. Çünkü bu belge ile NATO or­tak­la­rı, ki Tür­ki­ye gibi Rusya ile iliş­ki­le­ri olan ül­ke­le­rin bu ko­nu­da daha gazla sı­kış­tı­rı­la­bi­le­ce­ği, daha net ter­cih­le­re zor­la­na­ca­ğı bir dönem gel­mek­te­dir. Ve Tür­ki­ye’nin şuan ki kı­rıl­gan eko­no­mi­si…
Biden ile gö­rüş­me­den yan­sı­yan­lar ise ikin­ci önem­li ve en st­ra­te­jik par­ça­sıy­dı zir­ve­nin. Gö­rüş­me 1 saat 10 dk sürdü ve geçen yıl­da­ki zir­ve­den sonra ilk yüz yüze te­mas­tı. İsveç ve Fin­lan­di­ya’ya yö­ne­lik veto tar­tış­ma­sı ma­sa­dan kal­dı­rı­la­rak bu gö­rüş­me­ye ge­çil­miş oldu! Biden bu ko­nu­da mem­nu­ni­ye­ti­ni dile ge­tir­di. “F-16 ko­nu­su­nun kong­re­den geç­me­si için gay­ret gös­te­re­ce­ğim” me­sa­jı­nın dı­şın­da dişe do­ku­nur bir ge­liş­me ka­mu­oyu­na yan­sı­mış değil.
ABD so­run­la­rın di­ya­log­la çö­züm­le­ne­ce­ği­ni söy­le­se de, PKK/PYD/SDG ko­nu­sun­da mev­cut po­zis­yo­nu­nu ko­ru­ma­yı sür­dür­mek­te­dir. Çünkü önem­li bir müt­te­fi­ki ola­rak gör­mek­te­dir.
Ha­liy­le zirve ön­ce­sin­de ses­len­di­ri­len, Tür­ki­ye’nin yu­ka­rı­da­ki ta­lep­le­ri­ne iliş­kin ABD ta­ra­fın­dan kimi adım­la­rın atı­la­bi­le­ce­ği ih­ti­ma­li hayli düşük gö­zü­kü­yor.

YORUMLAR Bu Yazıya Henüz Yorum Yapılmadı.. Belki İlk Yorumu Sen Yapmalısın..

SOSYAL MEDYA BİZİ TAKİP EDİN