UNUTTURULMAK İSTENEN DOĞU TÜRKİSTAN (5)
(Mehmet Kasım Cantürk’ü Hayattayken Tanıyanların Anıları)
Türkiye’ye hicret eden Doğu Türkistan Türkleri kafile başkanı Mehmet Kasım ve arkadaşlarının doğup büyüdükleri yurtlarından 5000 metre yükseklikteki meşhur Pamir yayları üzerinden aylarca yürüdükten sonra Afganistan’a iltica etmişlerdir. Afganistan’a sığındıktan sonra İstanbul’daki Doğu Türkistan göçmenler Cemiyetine müracaat eden bu Doğu Türkistanlılar, Türkiye’ye göç etmek istediklerini bildirmişler. Bunun üzerine ilk önce 1963 tarihinde 118 aile ve 1967 tarihinde de 165 kişilik aile iskanlı göçmen olarak Türkiye’ye getirilerek Kayseri iline yerleştirilmişler. Mehmet Kasım Cantürk ve arkadaşlarının Çin zulmünden kaçarak Türkiye’ye hicretleri ile ilgili olarak Cantürk’ü hayatta iken tanıyan ve onla ilgili hatıraları olan kişilerden TRT Astana Temsilcisi Abdülhamit Avşar’ın’ anıları:
Çocukluğumda annemden dinlediğim ve beni çok etkileyen bir anısı vardır. 1961 yılı baharında aylarında bir grup Uygur, Doğu Türkistan’dan Afganistan’a geçmek için yola çıkarlar. Nisan ayındadırlar ancak dünyanın en yüksek platosu olan Pamir Yaylası ve yüksek dağların eteklerinden geçmek zorunda olduklarından her yer karlarla kaplıdır. Haftalarca yürüyerek yol almak zorunda kalırlar. Geceleri, ıssız ve karlı dağ sırtlarında açık arazide konaklamak zorunda kalırlar. Çoğu gün üzerleri karla örtülmüş olarak uyanırlar. Ellerinde güvenliklerini sağlayacak doğru dürüst bir bıçak bile yoktur. Yine bir gece, ıssızlığın ortasında bir grup aç kurt belirir. Kafilede büyük bir panik baş gösterir. Herkes, özellikle kadınlar ve çocuklar korkuyla titreşmeye başlarlar. Hakim olan düşünce, artık hayat yolculuklarının burada sonlanacağıdır.
Bu sırada kafile başkanı olan Mehmetcan Karim, birkaç adım öne çıkarak kurtlarla konuşmaya başlar. Ve onlara şöyle seslenir: Ey kurtlar! Biz vatan için vatanından ayrılmış bir kafileyiz. Hür dünyaya geride bıraktığımız milyonlarca kardeşimizin durumunu, onlara yapılan zulüm ve işkenceyi anlatmak için bu yola çıktık. Siz bize saldırır yok ederseniz, o milyonlarca Müslümana da saldırmış olursunuz. Bırakın biz yolumuza devam edelim.
Annem, bu konuşmadan sonrasını hep göz yaşı olarak tekrarlar ve “ Kurt sürüsü, bir süre bizi süzdü. Sonra geri dönüp gittiler. Bu inanılmayacak bir olaydı” derdi. Evet, böyle bir liderdi Mehmet Cantürk ya da Uygurlar arasındaki adıyla Mehmetcan Karim.
Mehmet Kasım Cantürk’ün Doğu Türkistan konusundaki mücadelesi daha anayurdundan ayrılmadan başlamıştı. Ülkenin 1949’da Çin Halk Cumhuriyeti tarafından işgalinden sonra, uygulanan baskı ve zulümler, asimilasyon politikaları karşısında Doğu Türkistan davasının ülke dışında yürütülmesini anlamış, demir perde arkasında yaşananların duyurulması için özgür dünyaya çıkmanın gerekliliğini hissederek ilk mücadelesini başlatmıştı.
Abdülhamit Avşar, anılarının devamında daha önce tüm detayı ile verdiğimiz Mehmet Kasım Cantürk’ün Türkiye’ye çileli hicretini anlatıyor. Tekrara kaçmamak için anısını burada noktalıyorum. Haftaya Erzincan Üniversitesi Öğretim Üyesi Deniz Akpınar’n Mehmet Kasım Cantürk ile ilgili anılarına ver vereceğim.
Not: Bir müddet il dışında olacağımdan dolayı güncel yazılarım yerine bugün 5.’sini yayımladım “Unutturulmak istenen Doğu Türkistan” yazılarım tefrika şeklinde her hafta yayınlanacak
